ولوها (Valves ):
ولو وسیله ایست برای مهار کردن جریان فشار سیالات به کار می رود.و همچنین می توان از آنها برای
بازوبست، تنظیم و کنترل جریان مایعات یا گازها در لولهکشی استفاده کرد.
Valve ها به دو دسته تقسیم می شوند:
a) manual valves ( شیرهای دستی) :ولو هاییکه به طور دستی کار می کنند.
b) control valve ( شیرهای خودکار) : شیرهاییکه با نیروی هوا , مایعات , گازهای کنترل شونده کار می
کنند.
علاوه بر این ها ولو هایی نیز وجود دارند که با نیروی برق کار می کنند و به motor valve و solenoid
valve موسومند.
الف) شیرهای دستی:
ولوهای دستی انواع مختلفی دارند که در اینجا به بررسی آنها می پردازیم:
a) شیر کشویی( Gate valve) : این ولو ها بیشتر در جاهایی به کار می روند که بخواهند جریان را به
طور کامل بسته یا باز نمایند. از این ولو نمی توان برای تنظیم جریان استفاده کرد.
b) شیر کره ای ( Globe valve): توپی ( disc) این نوع ولوها کروی شکل است به این دلیل آنرا کره ای
می نامند. ولو های کره ای بیشتر برای تنظیم جریان به کار می روند .علاوه بر این هرگاه لازم باشد که
فشار مایع در طول لوله کم می شود از این ولو استفاده می شود.
c) شیر سماوری (Plug cock valve) : این نوع ولو را فقط می توان به صورت باز یا بسته به کاربرده در
صورتیکه برای تنظیم جریان به کاررود در آن خوردگی حاصل می شود و بعد از مدتی از بین می رود
d) شیر سوزنی ( Needle valve) : اندازه این نوع ولو از دو اینچ تجاوز نمی کند و بیشتر در محل هایی
استفاده می شوند که محدودیت ( تاخیر زمان – بتدریج فشار را ثابت کردن) لازم باشد.
e) شیر پروانه ای ( Buttery valve) : ساده ترین نوع ولو می باشد.این نوع ولو از یک صفحه دایره ای
شکل که قطر آن برابر قطر داخلی لوله است و به وسیله stem کوتاه به یک دسته و یک پایه در خارج از
لوله وصل شده تشکیل می شود. این ولو را بیشتر در سر راه جریانهای زیاد با فشار 50 تا 2000 پاند و یا
بیشتر قرار می دهند. از مزایای آن سادگی و با صرفه بودن می باشد و همچنین برای لوله های با قطر
زیاد فضای خیلی کمی را اشغال می کند .نوع بزرگ آنبه وسیله نیروی برق یا چرخ دندانه دار باز و بسته
می شوند. ولو پروانه ای نیز می تواند جریان را کنترل کند.
خلاصه:
شیرها یا برای باز و بست (قطع و وصل) جریان سیال استفاده میشوند، مانند:شیرهای توپی (Ball
Valve)، شیرهای پروانه ای (Butterfly Valve)، شیرهای دروازه ای (Gate Valve)، شیر مخروطی (Plug
Valve) یا برای تنظیم و کنترل جریان بکار میروند، مانند: شیرهای کره ای (Globe Valve)، شیر یکطرفه (
Check Valve)، شیر سوزنی (Needle Valve)
غیر از موارد بالا می توان از شیرهای دیافراگمی-صفحه ای (Diaphragm Valve) نام برد. برخی از
شیرهای فوق الذکر ممکن است برای هر دو کاربرد استفاده شود مانند شیر توپی یا شیر پروانه ای.
ب) شیرهای خودکار:
این نوع شیرها با نیرویی غیر از نیروی انسانی کار می کنند. فرمانهایی که به این شیرها صادر می شود
ممکن است نیوماتیکی و برقی و هیدرولیکی باشد . شیرهای خودکار متناسب با فرمانهایی که دریافت
می کنند جریان, فشار و یا درجه حرارت را کنترل می کنند . کنترل ولوها دارای سه قسمت مهم هستند:
a) بدنه (body) : بدنه قسمتی از شیر است که مایع و یا گاز از آن عبور می کند . می توان گفت کار
بدنه کنترل کردن جریان و فشار و دما در اثر نیرویی است که قسمت نیروی محرک شیر به disc وارد می
شود
b) محرک (actuator) : محرک قسمتی از کنترل ولو است که فرمانهای دریافتی را به صورت انرژی
مکانیکی در آورده و باعث باز و بسته کرده ولو می شود.
c) Positioner: positioner ضمن ایجاد تقویت فلو مقدار دقیق باز و بسته شدن ولو را تنظیم می کند.
پ) Motor valves:
این ولوها معمولا خیلی بزرگ هستند و به همین دلیل برای باز و بسته کردن آنها از نیروی برق استفاده
می شود . ولوهای موتور معمولا از نوع پروانه ای هستند و می توانند به صورت راستگرد و چپگرد به
عنوان ON/OFF ولو مورد استفاده قرار می گیرند. این موتورها معمولا با ولتاژ 24 تا 380 ولت کار می کنند.
مزیت این ولو ها این است که در شرایط سخت خوب کار می کنند و گشتاور ورودی بالایی دارند.
ج) Solenoid valves:
سولونوئید عبارت است از یک سیم پیچ روکش دار که با عبور جریان الکتریکی از سیم پیچ میدان
مغناطیسی در اطراف سیم ایجاد می شود که می تواند مثل یک آهنربا عمل کرده و اجسام
فرومغناطیسی را جذب یا دفع کند. چنانچه جریان عبوری از سیم پیچ قطع شود میدان مغناطیسی از بین
می رود و جسم فرومغناطیس دفع می شود. در سولونوئید ولو ها از این خاصیت سولونوئید استفاده
شده است به طوریکه اگر بخواهیم شیر را به اندازه ای باز یا بسته کنیم کافی است که شدت جریان در
سیم پیچ را کم یا زیاد کنیم .
سولونوئید ولو ها بیشتر در جاهایی به کار می روند که مسئله ایمنی و کنترل سیستم در میان باشد. به
همین دلیل در اغلب موارد قبل از کنترل ولوها یک سولونوئید ولو روی لاین گذاشته می شود.شکل زیر
یک سولونوئید ولو نشان داده شده است:
جنس valve ها :
در کارهای صنعتی مانند، نیروگاهها، کارخانه های پتروشیمی، پالایشگاهها، کشتی سازی و صنایع
دارویی / غذایی، بسته به نوع سیالی که از شیر عبور میکند ویا محیطی که شیر در آن قرار دارد، بدنه و
دیگر اجزای آنرا از فولاد کربنی، فولاد آلیاژی، فولاد زنگ نزن(Stainless Steel) میسازند.
